Musztra strzelecka wg Jacoba de Gheyna

Przedstawiamy artykuł zaczerpnięty ze strony http://www.rondash.ru prezentujący musztrę strzelecką wg Jacoba de Gheyna. Dziękujemy naszym rosyjskim przyjaciołom za udostępnienie swoich materiałów. Ryciny i opisy pochodzą z wydawnictwa Muzeum Wojska Niemieckiej Republiki Demokratycznej. Muzeum Wojska NRD posiadało jedno z pierwszych wydań fundamentalnego dla taktyki i historii wojska europejskiego dzieła Jacoba de Gheyna wydanego w 1607 roku pod tytułem:

"Wapenhandelighe van Roers, Musquetten ende Spießen: Achter volghende de ordre van Syn Excellentie Maurits Prince van Orangie Grave van Nassau etc. Gouverneur ende Capiteyn General over Gelderlandt, Hollandt, Zeelandt, Utrecht, Overyssel etc. Figuirlyk afgebeelt door Jacob de Gheyn. Met schriftelycke onderrechtinghe ten dienste van alle liefhebbers der Wapenen, oock mede voor alle Capiteynen ende beveshebbers, om hiervyt hun ionge oft onervaren Soldaten de volkomen handelinge van des Wapenen ter beter antewysen."

Ta pierwsza wydana drukiem musztra służyła księciu Maurycemu von Nassau do szkolenia nowych rekrutów zaciąganych w czasie wojny z Hiszpanią. Ogromne straty ponoszone przez wojska Niderlandów rekompensowano nowymi zaciągami, które nie znały się na wojennym rzemiośle i bez przeszkolenia nie dotrzymałyby pola hiszpańskim Tercios. W skład tego dzieła wchodziła nauka posługiwania się caliver, czyli bronią palną lekką nie wymagającą użycia forkietu i bandoliery, posługiwania się ciężkim muszkietem z forkietem i bandolierą, oraz władania piką. Opracowane merytorycznie przez księcia Maurycego von Nassau tablice zostały wyrytowane na miedzi przez niderlandzkiego mistrza Jacoba de Gheyna. Praktyczny i artystyczny walor tych rycin zapewnił im specjalne miejsce w twórczości mistrza. Na poniższych czterdziestu trzech rycinach opatrzonych tytułem "O właściwym korzystaniu z muszkietu dla młodych i niedoświadczonych żołnierzy" widać z drobnymi detalami ubranie i oporządzenie muszkieterów z początku XVII wieku.

Uporządkował i zamieścił Marcin Krukiewicz. Słowo wstępu i częśc opisów dodał Tomasz Rejf.

Marschiert mit der Gabel (Forquett) in der Hand
(Wenn der Musketier zum Schießen an eine andere Stelle gehen muß)
Marsz z forkietem w ręku
(przemieszczanie się na inną pozycję strzelecką)

Marschiert und tragt die Gabel neben der Muskete
Forkiet obok muszkietu

 
Nehmt von der Schulter eure Muskete
Chwyć muszkiet
 
 
 
Muskete mit der rechten Hand hochhalten und in die linkesinken lassen
Muszkiet trzymaj wysoko w prawej ręce
 
 
Muskete in die linke Hand nehmen und Gabel neben der Muskete tragen
Muszkiet weź w lewą rękę z forkietem wzdłuż/obok muszkietu (czyli popularne Presentier eurer Gefahr)

 
Lunte in die rechte Hand nehmen
(Dei an den beiden Enden glimmende Lunte lag bisher zwischen den Fingern der linken Hand)
Lont weź do prawej ręki
(lont przenoszony jest między palcami lewej ręki a oba(!) końce są podpalone)
 
 
Lunte abblasen 
(Abblasen der Asche, Glut wird frisch entfacht) 
Otrząśnij/odmuchaj lont
 
 
Lunte aufdrücken 
(Die glimmende Lunte wird zwischen den Lippen des Hahneseingeklemmt)
Fasuj lont w kurek
 
 
Lunte richtig in den Hahn einpassen 
(Bei geschlossener Pfanne wird versucht, ob das glimmende Ende der Lunte richting nah der Pfanne hinreicht)
Przypatrz do panewki (zamkniętej)
 
 
Lunte abblasen, Pfanne õffnen 
(Letztmaliges Entfachen der Glut der Lunde durch Blasen) 
Odmuchaj lont, otwórz panewkę
 
 
Muskete hochhalten und anlegen 
(Vorstellen des linken Beines, Kolben der Muskete wird gegen die Brust gestemmt)
Muszkiet na widelca
(lewa noga wprzód, kolba oparta o pierś)
 
Muskete abdrücken  
Schießt
Pal
 
 
Muskete abnehmen und neben der Gabel tragen 
(Die Mündung muß hochgehalten werden, damit kein Unfall passiert, sollte der Schuß versagen und nachtrãglich doch brechen)
Muszkiet weź w lewą rękę z forkietem wzdłuż/obok muszkietu (czyli jak mówią 'nasi' Presentier eurer Gefahr)
 
 
Lunte abnehmen
Lont z kurka
 
 
Lunte wieder zwischen die Finger nehmen 
(Lunte wird wieder zwischen die Finger der linken Hand genommen)
Lont do lewej ręki (między palce)
 
 
Pfanne abblasen
 (Beseitigen glimmender Pulverreste von der Pfanne, bevor neues Pulver aufgeschüttet wird)
Oczyść/odmuchaj panewkę
 
 
Pulver auf die Pfanne schütten 
(Aufschütten des Zündkrautbüchschen)
Podsyp panewkę
 
 
Pfanne abschließen
 (Pulver pfanne wird durch Pfannendeckel verschlossen) 
Zamknij panewkę
 
 
Pfanne abschütten
 (Entfernen von außen anhaftenden Pulverkörnern, damit sie nicht entzündet werden. Durch Klopfen gegen die Pfanne sollen die Pulverkörner in den Zündkanal eindringen und eine bessere Verbindung zur Pulverladung herstellen)
Puknij (?) w panewkę (aby proch wpadł w kanał zapałowy)
 
 
Die Pfanne abblasen
 (Zur Sicherheit wird noch einmal über den Pfannendeckel geblasen, um ihn von Pulverteilchen zu befreien)
Odmuchaj/oczyść panewkę (z nadmiaru prochu który pozostał po zamknięciu)
 
 
Muskete umdrehen
 (Muskete wird in eine senkrechte Haltung gebracht)
Muszkiet do naboju na lewy bok przenieś
 
 
Gabel schleifen lassen 
(Die Gabel für die Muskete wird losgelassen und hängt am Handgelenk an der Bandschlaufe)
Zawieś forkiet(?) -- wg rysunku forkiet zawieszany jest na pętelce na lewym nadgarstku i ciągnięty za muszkieterem
 
 
Pulvermaß öffnen
 (Ein am Bandelier hängendes Pulvermaß wird erfaßt und durch Daumendruck der rechten Hand geöffnet)
Otwórz ładunek
 
 
Muskete laden
 (Aus dem Holzmaß wird das Pulver in den Lauf geschüttet)
Ładuj prochem
 
 
Ladestock aus dem Shaft herausziehen
 (Der Ladestock wird aus der Halterung unterhalb des Laufes herausgezogen)
Wyciągaj stempel
 

Ladestock kurz fassen
(Der mit verkehrter Hand aus der Schaftnute herausgezorgene Ladestock wird an den Körper gestemmt die Hand gleitet herab Dadurch kann der Ladestock sicher in die Laufmündung eingeführt werden)
Stempel na piersi przykróć

 
Pulver niederstampfen
Przybijaj
 

Ladestock aus der Muskete ziehen
(Nach Niederstoßen der Kugel auf das Pulver wird der Ladestock mit verkechrter Hand aus der Muskete gezogen)
Wyciągaj stempel
(po przybiciu prochu, przybitki i kuli)

 
 
Ladestock kurz fassen 
(Der mit verkehrter Hand aus der Muskete herausgezogene Ladestock wird mit dem dünnen Ende an den Körper gestemmt, die Hand gleitet herab)
Przykróć stempel
 

Ladestock weider an Ort bringen 
(Zurückführung des Ladestocks in die Schaftnute der Muskete)
Chowaj stempel
 
 
Muskete mit der linken Hand vorbringen
Podnieś muszkiet lewą reką
 
 
Muskete mit der rechten Hand hochhalten und Gabel erfassen
(Vorbereiten zum Tragen der Muskete auf der linken Schulter)
Weź muszkiet do prawej i chwyć forkiet
(przygotowanie do przeniesienia broni na lewe ramię)
 
 
Muskete auf die Schulter legen
Na ramię broń
 
 
Marschieren und Gabel neben der Muskete tragen 
(Wenn der Musketier zum schießen an eine andere Stelle gehen muß)
Muszkiet i forkiet razem
 
 
Muskete von der Schulter nehmen
Muszkiet z ramienia
 
 
Muskete in die Gabel legen
Muszkiet na widelca
 
 
Muskete auf der Gabel halten
Trzmaj muszkiet na widelcu
 
 
 
Muskete in der Gabel mit der linken Hand allein im Gleichgewicht halten
Muszkiet na widelcu, lont w lewej dłoni, prawa ręka wolna
 
 
Lunte mit der rechten Hand erfassen 
(Die an beiden Enden glimmende Lunte lag bisher zwischen den Fingern der linken Hand)
Weź lont w prawą dłoń
 
 
Lunte abblasen 
(Abblasen der Asche, die Glut wird frisch entfacht)
Odmuchaj lont
 

Lunte aufdrücken
(Die glimmende Lunte wird zwischen den Lippen des Hahnes eingeklemmt)
Fasuj lonty w kurek

 
 
Lunte richtig in den Hahn einpassen
 (Bei geschlossener Pfanne wird versucht, ob beim Umlegen des Hahnes des glimmende Ende der Lunte richtig nach der Pfanne hinreicht)
Przypatrz do panewki
 
 
Pfanne bedecken und bereitstehen
Zakryj panewkę dłonią i bądź gotów