Teksty

Artykuł ten został opublikowany w numerze 15 kwartalnika Taktyka i Strategia. Autor: Andrzej Gładysz

W 1594 roku, po śmierci Jana III, tron w Szwecji objął jego syn Zygmunt. Jako żarliwy katolik wzbudzał coraz większą niechęć wśród luterańskich poddanych. Szybko utworzyła się opozycja, na której czele stanął stryj młodego Wazy, Karol - książę Sudermanlandii. Zygmunt III, już wtedy polski król, zaciągnął oddziały w Rzeczypospolitej i pożeglował z nimi walczyć o tron szwedzki. Mimo początkowych sukcesów (zwycięstwo pod Stegeborgiem 19 sierpnia 1598), cała operacja zakończyła się fiaskiem. 4 listopada 1598 roku Zygmunt został pobity pod Linköping i dostał się do niewoli. Musiał się zgodzić na oddanie władzy stryjowi Karolowi jako regentowi i wycofanie wojsk polskich ze Szwecji. Tej drugiej obietnicy nie dotrzymał. Polsko-węgierska załoga pozostała na zamku w Kalmarze pod dowództwem Kaspra Bekiesza, jednak pozbawiona wsparcia musiała skapitulować 2 maja 1599 roku. Po powrocie do Warszawy król nie pogodził się łatwo z detronizacją w Sztokholmie. Odrzucił propozycje Riksdagu, mające na celu wprowadzenie na tron w Szwecji królewicza Władysława (1599) i swego przyrodniego brata Jana (1600). Obrażony na rodaków, postanowił oddać Rzeczypospolitej sporną od dłuższego już czasu Estonię (był to jeden z punktów pactów conventów Wazy). 4 marca 1600 roku wydał akt inkorporujący tę ziemię. Rozpoczęła się wojna ze Szwecją.

(ciąg dalszy po kliknięciu w nagłówek)